«Από Σεπτέμβρη…»: Η νέα αρχή, οι προσδοκίες και η επιστροφή στην καθημερινότητα
.
.
Το τέλος του καλοκαιριού και η έλευση του φθινοπώρου σηματοδοτούν για πολλούς κάτι περισσότερο από μια απλή αλλαγή εποχής. Οι ημέρες αποκτούν ξανά έναν διαφορετικό ρυθμό, οι διακοπές ολοκληρώνονται, οι πόλεις γεμίζουν, τα προγράμματα επανέρχονται και η καθημερινότητα αρχίζει σταδιακά να οργανώνεται γύρω από υποχρεώσεις, εργασία και νέους στόχους. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι ο Σεπτέμβριος συχνά μοιάζει με μια «δεύτερη Πρωτοχρονιά»: μια περίοδο κατά την οποία καλούμαστε –ή αισθανόμαστε ότι καλούμαστε– να κάνουμε μια νέα αρχή.
«Από Σεπτέμβρη θα οργανωθώ καλύτερα». «Θα βάλω νέους στόχους». «Θα αλλάξω δουλειά». «Θα προσπαθήσω περισσότερο». «Θα ξεκινήσω επιτέλους όσα ανέβαλα». Η επιστροφή από το καλοκαίρι συνοδεύεται συχνά από μικρές ή μεγαλύτερες υποσχέσεις προς τον εαυτό μας. Και ενώ μια νέα περίοδος μπορεί πράγματι να αποτελέσει αφορμή για ανανέωση και κινητοποίηση, μπορεί ταυτόχρονα να φέρει μαζί της ένα λιγότερο ορατό βάρος: την προσδοκία ότι τώρα πρέπει να είμαστε πιο ξεκούραστοι, πιο αποφασισμένοι και, κυρίως, πιο παραγωγικοί.
Για έναν εργαζόμενο, η επιστροφή στην καθημερινότητα μετά το καλοκαίρι μπορεί να σημαίνει επανασύνδεση με μια γνώριμη ρουτίνα, με τους συναδέλφους και με μια αίσθηση σταθερότητας. Για κάποιον άλλο, όμως, μπορεί να συνοδεύεται από άγχος, ένταση ή ακόμη και δυσκολία προσαρμογής. Τα emails που συσσωρεύτηκαν, οι εκκρεμότητες, οι νέες απαιτήσεις, τα deadlines και η ανάγκη να επανέλθουμε γρήγορα στους προηγούμενους ρυθμούς μπορούν να κάνουν τη μετάβαση περισσότερο απαιτητική από όσο περιμένουμε.
Παράλληλα, υπάρχει συχνά μια άρρητη προσδοκία: αφού ξεκουραστήκαμε, «θα έπρεπε» να έχουμε επιστρέψει γεμάτοι ενέργεια. Όμως η ξεκούραση δεν λειτουργεί σαν ένας διακόπτης που μηδενίζει αυτομάτως την κόπωση, το άγχος ή τη δυσαρέσκεια που ενδεχομένως υπήρχαν πριν από τις διακοπές. Αν κάποιος έφυγε για διακοπές ήδη εξαντλημένος ή προβληματισμένος από την επαγγελματική του πραγματικότητα, λίγες ημέρες απομάκρυνσης δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι επιστρέφει απαλλαγμένος από όλα όσα τον δυσκόλευαν.
Μάλιστα, η απόσταση από την καθημερινότητα μπορεί κάποιες φορές να δημιουργήσει τον χώρο για ερωτήματα που προηγουμένως δεν προλαβαίναμε να ακούσουμε. «Με ικανοποιεί η δουλειά μου;», «Θέλω να συνεχίσω με αυτούς τους ρυθμούς;», «Πόσο χώρο καταλαμβάνει η εργασία στη ζωή μου;», «Τι θα ήθελα να είναι διαφορετικό αυτή τη χρονιά;». Υπό αυτή την έννοια, η επιστροφή μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο επάνοδο στη ρουτίνα, αλλά και μια ευκαιρία επαναξιολόγησής της.
Η ίδια περίοδος μπορεί να αποκτά ένα εντελώς διαφορετικό νόημα για έναν άνθρωπο που βρίσκεται εκτός εργασίας ή αναζητά εργασία. Όταν γύρω μας κυριαρχούν συζητήσεις για «επιστροφή στο γραφείο», νέα projects, στόχους και επαγγελματικά πλάνα, είναι εύκολο να δημιουργηθεί η αίσθηση ότι όλοι κινούνται προς τα εμπρός, ενώ εμείς έχουμε μείνει πίσω.
Η ανεργία δεν αφορά μόνο την απουσία ενός μισθού. Η εργασία, για πολλούς ανθρώπους, οργανώνει τον χρόνο, δημιουργεί μια καθημερινή δομή, προσφέρει κοινωνική επαφή και συνδέεται –σε διαφορετικό βαθμό για τον καθένα– με την αίσθηση ταυτότητας, επάρκειας και σκοπού. Όταν αυτή απουσιάζει, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία το κοινωνικό περιβάλλον μοιάζει να επιστρέφει δυναμικά σε ρυθμούς παραγωγικότητας, μπορεί να ενταθούν συναισθήματα αβεβαιότητας, απογοήτευσης και άγχους.
Σε αυτό μπορεί να προστεθεί και η κοινωνική σύγκριση. Οι επαγγελματικές επιτυχίες των άλλων, μια νέα θέση εργασίας, μια προαγωγή ή ακόμη και μια απλή αναφορά στην επιστροφή στο γραφείο μπορεί να μεταφραστούν εσωτερικά σε ένα επώδυνο «εγώ πού βρίσκομαι;». Και τότε η αναζήτηση εργασίας παύει να αφορά μόνο το επόμενο επαγγελματικό βήμα και αρχίζει να συνδέεται με την προσωπική αξία.
Είναι σημαντικό, όμως, να θυμόμαστε ότι το να βρίσκεται κάποιος σε μια περίοδο αβεβαιότητας ή αναζήτησης δεν σημαίνει ότι βρίσκεται σε στασιμότητα. Οι πορείες των ανθρώπων δεν ακολουθούν το ίδιο χρονοδιάγραμμα, ούτε η επαγγελματική κατάσταση αποτελεί μέτρο της προσωπικής τους αξίας. Μια μεταβατική περίοδος μπορεί να είναι δύσκολη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι κενή από νόημα ή εξέλιξη.
Ίσως, τελικά, μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του Σεπτεμβρίου να βρίσκεται ακριβώς στη φράση «νέα αρχή». Οι νέες αρχές έχουν κάτι ελπιδοφόρο. Μας δίνουν την αίσθηση ότι μπορούμε να επαναπροσδιορίσουμε όσα δεν μας ικανοποιούν και να κινηθούμε προς κάτι διαφορετικό. Όταν, όμως, η δυνατότητα μετατρέπεται σε απαίτηση, μπορεί να γίνει ακόμη μία πηγή πίεσης.
Χρειάζεται πράγματι κάθε Σεπτέμβρη να έχουμε ένα καινούργιο πλάνο; Χρειάζεται να γνωρίζουμε ακριβώς τι θέλουμε από την επαγγελματική μας ζωή; Να επιστρέφουμε περισσότερο κινητοποιημένοι από πριν; Να θέτουμε διαρκώς νέους στόχους;
Η ψυχική μας υγεία δεν εξαρτάται από το πόσο αποτελεσματικά μπορούμε να μετατρέψουμε κάθε μετάβαση σε μια ευκαιρία αυτοβελτίωσης. Ούτε κάθε περίοδος της ζωής μας χρειάζεται να χαρακτηρίζεται από εξέλιξη με την έννοια της μεγαλύτερης απόδοσης. Κάποιες φορές εξέλιξη μπορεί να σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως έχουμε κουραστεί. Ότι χρειαζόμαστε διαφορετικά όρια. Ότι ένας στόχος που κάποτε μας εξέφραζε δεν μας εκφράζει πλέον. Ή ακόμη ότι αυτή τη στιγμή δεν γνωρίζουμε ποιο θέλουμε να είναι το επόμενο βήμα μας.
Ίσως, λοιπόν, αντί να αντιμετωπίσουμε το φθινόπωρο ως την περίοδο κατά την οποία «πρέπει να ξεκινήσουμε δυναμικά», μπορούμε να το δούμε ως μια ευκαιρία επανασύνδεσης με τις πραγματικές μας ανάγκες.
Για τον εργαζόμενο, αυτό μπορεί να σημαίνει μια πιο σταδιακή επιστροφή στον ρυθμό της εργασίας, ρεαλιστικές προσδοκίες από τον εαυτό του και έναν ειλικρινή αναστοχασμό γύρω από όσα λειτουργούν ή δεν λειτουργούν στην επαγγελματική του καθημερινότητα. Μπορεί να σημαίνει την επαναδιαπραγμάτευση ορίων, την αναγνώριση της ανάγκης για ξεκούραση ή την αναζήτηση υποστήριξης όταν το άγχος και η πίεση επιμένουν.
Για έναν άνθρωπο που βρίσκεται εκτός εργασίας, μπορεί να σημαίνει τη δημιουργία μιας καθημερινότητας που διατηρεί κάποια δομή, χωρίς ολόκληρη η ημέρα να περιστρέφεται γύρω από την αναζήτηση εργασίας. Μπορεί να σημαίνει μικρούς και ρεαλιστικούς στόχους, χώρο για κοινωνική επαφή και δραστηριότητες που υπενθυμίζουν ότι η ταυτότητά μας αποτελείται από πολύ περισσότερα από την επαγγελματική μας ιδιότητα.
Και για όλους μας, ανεξάρτητα από την εργασιακή μας κατάσταση, ίσως αξίζει να αντικαταστήσουμε το ερώτημα «Τι πρέπει να πετύχω αυτή τη σεζόν;» με μερικά διαφορετικά ερωτήματα: «Πώς είμαι αυτή τη στιγμή;», «Τι χρειάζομαι;», «Τι θα ήθελα να κρατήσω και τι να αλλάξω στην καθημερινότητά μου;».
Γιατί η μετάβαση από το καλοκαίρι στο φθινόπωρο δεν χρειάζεται απαραίτητα να σημαίνει έναν νέο, περισσότερο παραγωγικό εαυτό. Μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ πιο ανθρώπινο: μια στιγμή για να παρατηρήσουμε πού βρισκόμαστε πριν αποφασίσουμε προς τα πού θέλουμε να κινηθούμε.
Και ίσως αυτή να είναι τελικά η πιο ουσιαστική μορφή μιας «νέας αρχής»: όχι να απαιτήσουμε από τον εαυτό μας να ξεκινήσει ξανά από την αρχή, αλλά να του δώσουμε τον χρόνο και τον χώρο να συνεχίσει από εκεί που πραγματικά βρίσκεται.
.
Σαλτσίδου Ιωάννα
Ψυχολόγος / Ψυχοθεραπεύτρια Ενηλίκων (MSc), “IASIS | At Work”
.
Βιβλιογραφία
- Brosch, E., Binnewies, C., & Wörnlein, S. C. (2024). The role of general work engagement and well-being for vacation effects and for vacation fade-out. Applied Psychology, 73, 1201–1223. https://doi.org/10.1111/apps.12488
- Dai, H., Li, C. (2019). How experiencing and anticipating temporal landmarks influence motivation. Current Opinion in Psychology, 26, 44–48. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2018.04.012
- Dai, H., Milkman, K. L., & Riis, J. (2014). The fresh start effect: Temporal landmarks motivate aspirational behavior. Management Science, 60(10), 2563–2582. https://doi.org/10.1287/mnsc.2014.1901
- Grant, R. S., Buchanan, B. E., & Shockley, K. M. (2025). I need a vacation: A meta-analysis of vacation and employee well-being. Journal of Applied Psychology, 110(7), 887–905. https://doi.org/10.1037/apl0001262
- Paul, K. I., Scholl, H., Moser, K., Zechmann, A., & Batinic, B. (2023). Employment status, psychological needs, and mental health: Meta-analytic findings concerning the latent deprivation model. Frontiers in Psychology, 14, 1017358. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1017358
- Sterud, T., Lunde, L.-K., Berg, R., Proper, K. I., & Aanesen, F. (2025). Mental health effects of unemployment and re-employment: A systematic review and meta-analysis of longitudinal studies. Occupational and Environmental Medicine, 82(7), 343–353. https://doi.org/10.1136/oemed-2025-110194
- Thomsen, A., Syrek, C., Brückner, H. A., de Bloom, J., Janneck, M., Domin, M., Reins, J. A., & Lehr, D. (2026). Effectiveness of the mobile application Holidaily in reducing work-related rumination when returning to work after vacation: A randomized controlled trial. Frontiers in Digital Health, 8, 1698339. https://doi.org/10.3389/fdgth.2026.1698339
.