Εφηβεία και Παραβατική Συμπεριφορά: Κοινωνικοί και Αναπτυξιακοί Παράγοντες
.
.
Η εφηβεία αποτελεί μια κρίσιμη αναπτυξιακή περίοδο, κατά την οποία συντελούνται σημαντικές βιολογικές, ψυχολογικές και κοινωνικές αλλαγές. Οι μεταβολές αυτές επηρεάζουν τη συγκρότηση της ταυτότητας, τη συναισθηματική ρύθμιση και τη σχέση του εφήβου με τους κοινωνικούς θεσμούς. Στο πλαίσιο αυτό, η εμφάνιση παραβατικών συμπεριφορών δεν μπορεί να ερμηνευθεί μονοδιάστατα, αλλά απαιτεί μια πολυπαραγοντική προσέγγιση.
Η διεθνής βιβλιογραφία καταδεικνύει ότι η παραβατικότητα στην εφηβεία συνδέεται συχνά με παράγοντες όπως η σχολική αποτυχία, η οικογενειακή δυσλειτουργία, η κοινωνικοοικονομική ανισότητα και η περιορισμένη πρόσβαση σε υποστηρικτικές δομές. Επιπλέον, η έντονη ανάγκη για αποδοχή από την ομάδα συνομηλίκων και η τάση για ανάληψη ρίσκου, χαρακτηριστικά της αναπτυξιακής αυτής φάσης, ενδέχεται να ενισχύσουν τη συμμετοχή σε αποκλίνουσες συμπεριφορές.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το κοινωνικό περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσεται ο έφηβος. Σε αστικά πλαίσια με αυξημένα ποσοστά κοινωνικού αποκλεισμού, ανεργίας και περιορισμένων ευκαιριών κοινωνικής ένταξης, οι νέοι εμφανίζουν αυξημένη πιθανότητα εμπλοκής σε παραβατικές πράξεις. Ωστόσο, η παραβατικότητα δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ζήτημα καταστολής, αλλά ως αποτέλεσμα δομικών και αναπτυξιακών ελλειμμάτων.
Η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση αποτελούν βασικούς άξονες αντιμετώπισης της εφηβικής παραβατικότητας. Εκπαιδευτικά προγράμματα που προάγουν τις κοινωνικές δεξιότητες, τη συναισθηματική νοημοσύνη και την ενεργό συμμετοχή των νέων στην κοινότητα έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά στη μείωση των αποκλινουσών συμπεριφορών. Παράλληλα, η ενίσχυση του ρόλου της οικογένειας και η διασύνδεση σχολείου, κοινωνικών υπηρεσιών και τοπικής αυτοδιοίκησης συμβάλλουν στη δημιουργία ενός προστατευτικού πλαισίου.
Συμπερασματικά, η παραβατική συμπεριφορά στην εφηβεία θα πρέπει να εξετάζεται ως κοινωνικό και αναπτυξιακό φαινόμενο. Η κατανόηση των αιτιών της και η επένδυση σε πολιτικές πρόληψης μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση κοινωνιών που στηρίζουν έμπρακτα τη μετάβαση των νέων στην ενήλικη ζωή.
.
Μαίρη Αντίνου, Ψυχολόγος
Ασκούμενη CONNECT THESSALONIKI
.