fbpx
Η εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της κοινωνικής ένταξης στην Εργοθεραπευτική πρακτική

Η εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της κοινωνικής ένταξης στην Εργοθεραπευτική πρακτική

Δημοσιευμένο από ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ, Κατηγορία: Νέα,

Η ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ με αφορμή τη Παγκόσμια ημέρα Εργοθεραπείας, διοργάνωσε την Τετάρτη 24 Οκτωβρίου 2018 στις 9.30-17.30 ημερίδα με θέμα:
« Η εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της κοινωνικής ένταξης στην Εργοθεραπευτική πρακτική»
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Ημέρας ΙΑΣΙΣ και προσέλκυσε το ενδιαφέρον όχι μόνο των Εργοθεραπευτών αλλά και επαγγελματιών υγείας που εργάζονται σε δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς.
Αρχικά, έγινε μια ανασκόπηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της εφαρμογής τους στην ελληνική και ευρωπαϊκή κοινωνία, παρουσιάστηκαν έννοιες ισονομίας και κοινωνικής δικαιοσύνης και αναδείχθηκε η σπουδαιότητα της συνεχούς εκπαίδευσης όσων μετέχουν, είτε ως Εργοθεραπευτές είτε ως επαγγελματίες υγείας είτε ως επωφελούμενοι της Εργοθεραπευτικής πράξης. Ολοκληρώνοντας, συζητήθηκε η προώθηση της διασύνδεσης κοινοτικών φορέων υγείας στο πλαίσιο της προσπάθειας παροχής απαρτιωμένων υπηρεσιών.
Προσδοκία της ημερίδας αποτέλεσε ο επαναπροσδιορισμός του οράματος για το Έργο ως πυρηνική αρχή του επαγγέλματος και μίας Εργοθεραπείας που εκτείνεται πέρα από το επαγγελματικό καθήκον καθώς αποτελεί μία αέναη εμπειρία μάθησης που αφορά όλους και περιλαμβάνει όλους. Η συνάντηση αυτή ήταν εφαλτήριο για έναν παραγωγικό διάλογο που συνεισέφερε στην νοηματοδότηση της επαγγελματικής πρακτικής των Εργοθεραπευτών και των επαγγελματιών υγείας.
Οι εισηγήσεις που παρουσιάστηκαν είναι:
 Δικαιώματα & πλαίσιο προστασίας. Ελένη Τάκου, αναπληρώτρια διευθύντρια και υπεύθυνη συνηγορίας του HumanRights360  Η έννοια της δικαιοσύνης στο Έργο & η σημασία της στην κλινική πρακτική. Σωτήριος Καρύκας, Εργοθεραπευτής MHSc (University of Sydney), A’ Ψυχιατρική Κλινική ΕΚΠΑ, Αιγινήτειο Νοσοκομείο  Tracing Occupational Justice in German Occupational therapy – Shaping factors, finding places & needs for social change (video). Pascale Wendt, OT,

MSc, Deputy Head of the college of Occupational Therapy (Döpfer Schulen Regensburg), Educator of Occupational Therapy (Döpfer Schulen Regensburg < College Hochschule Döpfer Köln < University of Applied Sciences)  Η συμβολή των κοινοτικών υπηρεσιών Εργοθεραπείας & αποκατάστασης στην κοινότητα στην εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων & της κοινωνικής ένταξης. Νικόλας Κηλίφης, Εργοθεραπευτης Mphil, SROT, Επιθεωρητής Ποιότητας Υπηρεσιών Αποκατάστασης, τ. Καθηγητής Εφαρμογών ΤΕΙ Αθήνας / Θεόδωρος Μόσχος, Ιατρός Φυσικής Ιατρικής & Αποκατάστασης, Σύμβουλος Διοίκησης Υπηρεσιών Αποκατάστασης  Η Ψυχοκοινωνική Εργοθεραπεία στην κοινότητα: Το παράδειγμα του ΚΨΥ Περιστερίου. Ευαγγελία Αρβανιτίδου / Στυλιανή Αγιώτη, ΤΕ Εργοθεραπευτών, ΚΨΥ Περιστερίου  Παρουσίαση πιλοτικού προγράμματος αποκατάστασης στην κοινότητα. Γεωργία Χαλβατσιώτη, Εργοθεραπεύτρια, Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών  Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση ‘ΣΥΝ-ΕΡΓΑΖΟΜΑΙ’ – Η κοινωνική ένταξη μέσω της εργασιακής απασχόλησης. Αλεξάντερ Νικίτοβιτς, Εργοθεραπευτής, Πρόεδρος Δ.Σ. Κοιν.Σ.Επ. ΣΥΝ-ΕΡΓΑΖΟΜΑΙ, προπονητής Εθνικής ομάδας Special Olympics Canoe-Kayak  Ενταξιακή εκπαίδευση & Εργοθεραπευτική εκτίμηση παιδιών: Υπάρχει σημείο σύγκλισης; Αγγελική Μουσελίμη, Εργοθεραπεύτρια, ΜΑ στην Ειδική Αγωγή, Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Α’ Ψυχιατρική Κλινική ΕΚΠΑ, Αιγινήτειο Νοσοκομείο.  Η παιδιατρική Εργοθεραπεία στην κοινότητα: Υδροθεραπευτική παρέμβαση στον αυτισμό. Κατερίνα Σουρβίνου, Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια, Υδροθεραπεύτρια  Fabric Republic: το δικαίωμα της απασχόλησης μέσα στην αναδυόμενη κοινωνική οικονομία (online Skype). Ηλίας-Μιχαήλ Ραφαήλ, Σύμβουλος/Ψυχολόγος (ΕΚΠΑ, BA Psychology), εκπαιδευτής Ενηλίκων (ΕΑΠ, Med Adult Education), Διευθυντής Εκπαίδευσης στην ΑμΚΕ Ίασις, Project Manager σε εθνικά & ευρωπαϊκά προγράμματα κατάρτισης & συμβουλευτικής.  Εργοθεραπεία: ένας κρίκος του Κοινωνικού μοντέλου κατανόησης της αναπηρίας. Παναγιώτης Μπαρμπαγιάννης, Εργοθεραπευτής, Εμψύχωση Παιδαγωγικής Θεάτρου & Θεατρικού παιχνιδιού  Η προσφορά των συλλογικών Έργων (Collective Occupation) στη κοινωνική ένταξη(video). Dr Sarah Kantartzi, Senior Lecturer in the Occupational Therapy & Arts Therapies Division, Queen Margaret University  Αποδοχή στη διαφορετικότητα των ανθρώπων: το όραμα μιας κοινωνικής Εργοθεραπείας. Ευτυχία Καλιμανά, Εργοθεραπεύτρια, MSc, Κέντρο Ημέρας Ίασις  Localising the Global & Globalising the Local (online Skype). Dr Nick Pollard, Professional Lead for Occupational Therapy, Vocational Rehabilitation and

Dietetics, Department of Allied Health Professions, Faculty of Health and Wellbeing, Sheffield Hallam University  ‘Από το προσφυγικό καμπ στην ένταξη στην κοινότητα’ Αναστοχασμός από τη μέχρι τώρα εργοθεραπευτική πρακτική. Θεόδωρος Μπογέας, Εργοθεραπευτής, MSc, Human Rights 360, Μητροπολιτικό Κολλέγιο, Μουσείο Συναισθημάτων  Εργοθεραπεία στην ύπαιθρο: Προκλήσεις στην εργοθεραπευτική πρακτική. Μαρία Κατσαμάγκου, Κέντρο Έργου Λόγου Μάθησης «Παιδί και Λόγος», ΚΑΠΗ Δήμου Χαλκιδαίων  Εργοθεραπεία από το κέντρο της Αθήνας έως το περιθώριο μιας καταστροφής: Δύο πιλοτικές παρεμβάσεις. Κατερίνα Βένερη, Εργοθεραπεύτρια, ΜSc. (Paeds.), Κέντρο Παιδοψυχικής Υγιεινής της 1ης Δ.Υ.ΠΕ. Αθήνας

 

Ανθρώπινα Δικαιώματα & Δικαιοσύνη των Έργων Συντονίστρια: Μαρία Κουλουμπή, Eργοθεραπεύτρια, MSc, Λέκτορας Εφαρμογών Τμήματος Εργοθεραπείας, Σχολή Επιστημών Υγείας & Πρόνοιας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

• Δικαιώματα & πλαίσιο προστασίας. Ελένη Τάκου, αναπληρώτρια διευθύντρια και υπεύθυνη συνηγορίας του HumanRights360

Η εισήγηση θα αναφερθεί σε όλη την παλέτα των δικαιωμάτων (ατομικά, κοινωνικά, πολιτικά) με βασική εστίαση στο πώς διεκδικούμε την προστασία τους στο πλαίσιο της δουλειάς μας στο πεδίο. Ποιο είναι το βασικό εθνικό και διεθνές πλαίσιο προστασίας και πώς μπορεί να μας βοηθήσει στη δουλειά μας;

• Η έννοια της δικαιοσύνης στο Έργο & η σημασία της στην κλινική πρακτική. Σωτήριος Καρύκας, Εργοθεραπευτής MHSc (University of Sydney), A’ Ψυχιατρική Κλινική ΕΚΠΑ, Αιγινήτειο Νοσοκομείο

Ιστορικά καταγράφεται μια μετατόπιση στο επιστημονικό υπόδειγμα (paradigm) της Εργοθεραπείας. Από το κίνημα των χειροτεχνιών (arts & crafts), της αποκατάστασης και ανεξαρτησίας, υπάρχει μια μετατόπιση προς αξίες με πιο ιδιαίτερο νόημα για το άτομο, όπως το έργο, η κοινωνική ένταξη, η κουλτούρα, η συμμετοχή και τα δικαιώματα. Επίσης παρατηρείται μετατόπιση από το ιατρικό μοντέλο σε έναν πιο αυτόνομο ρόλο, με παραγωγή βασικής γνώσης και προς αυτή την κατεύθυνση ιδρύθηκε το πεδίο της Επιστήμης του Έργου.
Σε αυτό το πλαίσιο και από τις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας αναφέρεται συχνά και η έννοια της δικαιοσύνης στο έργο (Occupational justice). Η δικαιοσύνη στο έργο σχετίζεται με τα ηθικά και πολιτικά ζητήματα σχετικών με την ισότητα και την δικαιοσύνη, τόσο των ατόμων όσο και κοινωνικών ομάδων στην συμμετοχή σε ποίκιλλα και ισορροπημένα έργα. Η έννοια «χτίζεται» πάνω σε προγενέστερα εννοιολογικά συστήματα που ορίζουν το έργο και ομαδοποιούν τα είδη του.
Η δικαιοσύνη στο έργο έχει να κάνει με την ισότιμη πρόσβαση σε ευκαιρίες για έργο (φροντίδα εαυτού, οικείων και κατοικίας, εργασία, ψυχαγωγία) και την άρση σχετικών φυσικών, οικονομικών, πολιτιστικών και κοινωνικών περιορισμών. Πτυχές του έργου που

έχουν άμεση σχέση είναι η συμμετοχή, το νόημα, η επιλογή και η ισορροπία. Αδικία οδηγεί σε φαινόμενα όπως η ανισορροπία, περιθωριοποίηση, αποστέρηση και η αποξένωση.
Ο ρόλος του εργοθεραπευτή είναι πολλαπλός. Φαινόμενα μη δικαιοσύνης συναντώνται τόσο σε παραδοσιακά πλαίσια παροχής υπηρεσιών, όσο και σε πιο καινοτόμα. Ο εργοθεραπευτής θα πρέπει καταρχήν να είναι εις θέση να αλλάξει τον τρόπο που χρησιμοποιεί την κλινική του συλλογιστική και να συμπεριλάβει την έννοια αυτή. Θα πρέπει να είναι ικανός να αναγνωρίζει τέτοια φαινόμενα και να κινητοποιεί τους εμπλεκόμενους (λήπτες υπηρεσιών, οικογένειες, κοινότητα, φορείς, πολιτεία). Ο ρόλος του είναι να διευκολύνει/υποστηρίζει/κινητοποιεί τον λήπτη, ώστε να ενδυναμώνεται και να αποφασίζει ο ίδιος ο λήπτης για την ζωή του. Τέλος αναφέρεται θα πρέπει να κινηθεί προς νέους μηπαραδοσιακούς χώρους εφαρμογής των υπηρεσιών εργοθεραπείας, ανάλογα με τις εκάστοτε κοινωνικές ανάγκες.

• Tracing Occupational Justice in German Occupational therapy – Shaping factors, finding places & needs for social change (video). Pascale Wendt, OT, MSc, Deputy Head of the college of Occupational Therapy (Döpfer Schulen Regensburg), Educator of Occupational Therapy (Döpfer Schulen Regensburg < College Hochschule Döpfer Köln < University of Applied Sciences)

Background and aim: Political occupational therapy implies to critically reflect on the profession´s contexts, assumptions and daily practice. The shaping factor of the sociohistorical context explains why human rights and social inclusion have just became an issue in German occupational therapy services and education which are traditionally oriented towards the biomedical model. Societal challenges like social determinants of health and thereby marginalized excluded groups show need for social change. Non-traditional political occupational therapy approaches can contribute to meeting these challenges. This presentation will outline the sociohistorical conditions as shaping factors for the scarcity of critical occupational therapy in Germany. Despite this, it will be shown that political approaches in German occupational therapy can be detected – its finding places will be presented. This will be connected to its current policy context which involves opportunities for institutional change of the profession.

Method: A literature search on political occupational therapy approaches in publications of journal articles, studies, conference contributions, projects, and activities of the professional association was conducted.

Findings: Although not widespread by now, the initial steps towards more political occupational therapy practice coincidence with opportunities within the profession for promoting social change and with the corresponding societal need in Germany. Conclusion Political occupational therapy approaches in Germany might still be characterised as «thinking outside the box». Arising consciousness for occupational justice and taking the opportunities for change is influenced by its context. An exchange across different countries can create synergies to learn from and with each other.

Εργοθεραπευτικές πρακτικές στην Κοινότητα Συντονίστρια: Κυριακή Κεραμιώτου, Εργοθεραπεύτρια, MSc, Υποψήφια Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής, ΕΚΠΑ, Γ.Ν. Ελευσίνας ‘Θριάσιο’, Πρόεδρος ΠΔΕ Πανελλήνιου Συλλόγου Εργοθεραπευτών-ΝΠΔΔ

• Η συμβολή των κοινοτικών υπηρεσιών Εργοθεραπείας & αποκατάστασης στην κοινότητα στην εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων & της κοινωνικής ένταξης. Νικόλας Κηλίφης, Εργοθεραπευτης Mphil, SROT, Επιθεωρητής Ποιότητας Υπηρεσιών Αποκατάστασης, τ. Καθηγητής Εφαρμογών ΤΕΙ Αθήνας / Θεόδωρος Μόσχος, Ιατρός Φυσικής Ιατρικής & Αποκατάστασης, Σύμβουλος Διοίκησης Υπηρεσιών Αποκατάστασης
Στην εργασία αυτή θα παρουσιαστεί η δυναμική που αναπτύσσουν οι κοινοτικές υπηρεσίες Εργοθεραπείας & Αποκατάστασης στην εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στην επίτευξη της κοινωνικής ένταξης ατόμων που βιώνουν μόνιμο ή προσωρινό περιορισμό της ικανότητας εκτέλεσης Έργων. Θα εξεταστεί ο σκοπός, οι ανάγκες που εξυπηρετούν και το πλαίσιο λειτουργίας των κοινοτικών υπηρεσιών Εργοθεραπείας και Αποκατάστασης. Θα γίνει συγκριτική παρουσίαση αυτών σε σχέση με τις δράσεις που απαιτούνται για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της κοινωνικής ένταξης. Η παρουσίαση των υπηρεσιών θα γίνει με άξονα τα χαρακτηριστικά τους και των ενεργειών μέσω των οποίων υλοποιούνται. Στο σημείο αυτό θα επιχειρήσουμε να αποδελτιώσουμε το ελληνικό παράδειγμα παροχής υπηρεσιών κοινοτικής Εργοθεραπείας και Αποκατάστασης σε άτομα με φυσικό περιορισμό εκτέλεσης Έργων. Οι παρεχόμενες υπηρεσίες θα παρουσιαστούν στο πλαίσιο του συνεχούς της αποκατάστασης και των υπηρεσιών υγείας που αφορούν το γενικό πληθυσμό. Θα γίνει εκτενής αναφορά στο διεθνές παράδειγμα παροχής κοινοτικών υπηρεσιών Εργοθεραπείας και Αποκατάστασης σε αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες. Τέλος θα δοθούν οι αρχές και οι πολιτικές που οδηγούν στην ευόδωση και υλοποίηση αυτών των υπηρεσιών.

• Η Ψυχοκοινωνική Εργοθεραπεία στην κοινότητα: Το παράδειγμα του ΚΨΥ Περιστερίου. Ευαγγελία Αρβανιτίδου / Στυλιανή Αγιώτη, ΤΕ Εργοθεραπευτών, ΚΨΥ Περιστερίου
Το Κοινοτικό Κέντρο Ψυχικής Υγείας Περιστερίου περιλαμβάνει ένα πλήρες φάσμα υπηρεσιών. Ένας από τους στόχους του είναι η έγκαιρη επισήμανση και η άμεση παρέμβαση στο άτομο που πάσχει αλλά και η διατήρηση της λειτουργικότητας του ψυχωτικού σε ικανοποιητικό επίπεδο, ώστε να εξασφαλίζεται η παραμονή του στην κοινότητα και η αποδοχή του από αυτή. Μέσα λοιπόν στο φάσμα των υπηρεσιών απαραίτητη είναι η ύπαρξη (Προγράμματος Ημερήσιας Φροντίδας) – Κέντρου Ημέρας. Το πρόγραμμα αποτελεί την σύγχρονη ανοιχτή αποκαταστασιακή δομή η οποία έχει την δυνατότητα κάλυψης όλων των ασθενών που οι ανάγκες τους δεν απαιτούν μεν κλειστή περίθαλψη είναι όμως αρκετά μεγάλες ώστε να απαιτούν εξειδικευμένη αντιμετώπιση. Η οργάνωσή του πρέπει να είναι τέτοια ώστε να αποτελεί καθεαυτή, θεραπευτικό παράγοντα. Η θεραπευτική του διάσταση βασίζεται στη διαπίστωση πως δεν είναι αρκετό να εξωτερικεύσει ο ασθενής ό,τι έχει μέσα του, αλλά να εσωτερικεύσει εμπειρίες νέες από το εξωτερικό περιβάλλον, που θα έχουν διορθωτική επίδραση. Το περιβάλλον είναι αρμονικά οργανωμένο και σταθερό έτσι που να αντιρροπεί το εσωτερικό χάος και την αποδιοργάνωσή τους. Δίνεται έμφαση στο υγιές μέρος της προσωπικότητας και αυτό βελτιώνει το αίσθημα αυτοεκτίμησής τους.

• Παρουσίαση πιλοτικού προγράμματος αποκατάστασης στην κοινότητα. Γεωργία Χαλβατσιώτη, Εργοθεραπεύτρια, Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών
Τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν ως κεντρικό στόχο το ευ-ζην, το οποίο επηρεάζεται από τις ατομικές δεξιότητες, τις συνθήκες (περιβάλλοντα) και τη συμμετοχή σε έργα (δικαιώματα έργων). Στοχεύοντας στο ευ-ζην, γίνεται προσπάθεια ενίσχυσης του κοινωνικού μοντέλου προσέγγισης ώστε η παροχή υπηρεσιών πρόληψης και αποκατάστασης να πραγματοποιείται στην κοινότητα μέσω συμμετοχής στην καθημερινή ζωή (Community Based Rehabilitation – CBR, Αποκατάσταση Βασισμένη στην Κοινότητα). Οι ηλικιωμένοι αποτελούν μια ευπαθή κοινωνική ομάδα που λόγω της δημογραφικής γήρανσης έχει τοποθετηθεί στο προσκήνιο σχετικά με την ποιότητα ζωής και το ευ-ζην της. Σημαντικό ρόλο στην επίτευξη του ευ-ζην τους, παίζουν η οικογένεια και το κοινωνικό περιβάλλον, καθώς η επαφή με σύζυγο, παιδιά, εγγόνια και συγγενείς προωθεί τη συμμετοχή σε έργα με νόημα και τη διατήρηση αυτονομίας και ελέγχου στην καθημερινή ζωή δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για ένα καλό γήρας. Συγκεκριμένα, η συσχέτιση των ηλικιωμένων με τα εγγόνια τους οδηγεί σε αμφίδρομα οφέλη καθώς οι ίδιοι αναλαμβάνουν ρόλους από τους οποίους αντλούν αξία και νόημα και η νέα γενιά απολαμβάνει την αγάπη, τη φροντίδα και την αποδοχή των παππούδων αποκτώντας συναισθηματική ευημερία και ανεπτυγμένη αίσθηση αυτο-αποτελεσματικότητας. Επιπλέον, η αξία που αποδίδεται στην

προσφορά των ηλικιωμένων συμβάλλει καθοριστικά στην αντιμετώπιση των ψυχολογικών προβλημάτων της 3ης ηλικίας. Ωστόσο, η δομή της σύγχρονης πυρηνικής οικογένειας, η απουσία των μελών από το σπίτι (εργασία, εκπαίδευση κ.α.) και ο διαφορετικός τόπος διαμονής της οικογένειας από τους παππούδες έχει χαλαρώσει τους πατροπαράδοτους οικογενειακούς δεσμούς, με αποτέλεσμα οι ηλικιωμένοι να θεωρούνται συντηρητικοί, μη προσαρμοζόμενοι, να χάνουν σημαντικούς κοινωνικούς ρόλους και τελικά να απομονώνονται. Για την αντιμετώπιση των παραπάνω αρνητικών συνεπειών, οι υπηρεσίες υγείας που απευθύνονται στη 3η ηλικία θα πρέπει να επικεντρώνονται στην ευημερία των ηλικιωμένων (διατήρηση κοινωνικών επαφών και συμμετοχή στα καθημερινά έργα), εστιάζοντας στην πρόληψη στην κοινότητα, όχι απλά στη θεραπεία και την περίθαλψη. Τα Κ.Α.Π.Η., τα Κ.Η.Φ.Η. και οι Λέσχες Φιλίας είναι δομές που έχουν ιδρυθεί υπό το στόχο αυτό και παρέχουν σημαντικό έργο, διοργανώνοντας ποικίλες δραστηριότητες εκπαιδευτικού, κοινωνικού και ψυχαγωγικού περιεχομένου. Στόχος της παρούσας ομιλίας είναι η παρουσίαση ενός πιλοτικού προγράμματος αποκατάστασης στην κοινότητα, το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει δράση σε μια από τις παραπάνω δομές. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ηλικιωμένους που ζουν μακριά από την οικογένεια και τα εγγόνια τους ή τα βλέπουν σπάνια ή δεν έχουν, και επιθυμούν να αναλάβουν ρόλο φροντιστή αλληλεπιδρώντας με παιδιά μικρής ηλικίας τις ώρες που οι δύο γονείς απασχολούνται.

Η εφαρμογή των δικαιωμάτων μέσα από τα Έργα Συντονίστρια: Κατερίνα Βένερη, Εργοθεραπεύτρια, ΜSc. (Paeds.), Κέντρο Παιδοψυχικής Υγιεινής της 1ης Δ.Υ.ΠΕ. Αθήνας

• Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση ‘ΣΥΝ-ΕΡΓΑΖΟΜΑΙ’ – Η κοινωνική ένταξη μέσω της εργασιακής απασχόλησης. Αλεξάντερ Νικίτοβιτς, Εργοθεραπευτής, Πρόεδρος Δ.Σ. Κοιν.Σ.Επ. ΣΥΝ-ΕΡΓΑΖΟΜΑΙ, προπονητής Εθνικής ομάδας Special Olympics Canoe-Kayak
Η σύλληψη της ιδέας δημιουργίας και πραγμάτωσης ενός περιβάλλοντος κατάλληλου για την ομαλή κοινωνική ένταξη ατομών με αναπηρίες μέσω της εργασιακής απασχόλησης. Αδρή περιγραφή του νομικού πλαισίου πάνω στο οποίο χτίζεται η επιχείρηση και τα στάδια που ακολουθήθηκαν για τη δημιουργία μιας βιώσιμης επιχείρησης στην οποία απασχολούνται αποκλειστικά άτομα με ειδικές ανάγκες.
Σύντομη περιγραφή της εκπαιδευτικής διαδικασίας και προβολή της σταδιακής ενσωμάτωσης στο κοινωνικό ιστό με την επιχειρηματική δραστηριότητα του Παντοκαφενέ της Κοιν.Σ.Επ. “ΣΥΝ-ΕΡΓΑΖΟΜΑΙ”

• Ενταξιακή εκπαίδευση & Εργοθεραπευτική εκτίμηση παιδιών: Υπάρχει σημείο σύγκλισης; Αγγελική Μουσελίμη, Εργοθεραπεύτρια, ΜΑ στην Ειδική Αγωγή, Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Α’ Ψυχιατρική Κλινική ΕΚΠΑ, Αιγινήτειο Νοσοκομείο.
Η ενταξιακή εκπαίδευση (inclusive education) αποτελεί μία διαφορετική θεώρηση της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Υιοθετώντας τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων οραματίζεται ένα «σχολείο για όλους», όπου θα μπορούν να φοιτούν τα παιδιά της τοπικής κοινότητας, ανεξάρτητα από τις ιδιαιτερότητές τους- είτε αυτές είναι σωματικές, νοητικές, γλωσσικές, πολιτισμικές ή και κοινωνικές. Στην ένταξη όλοι οι μαθητές – συμπεριλαμβανομένων των μαθητών με αναπηρία – αναγνωρίζονται ως ξεχωριστοί και συμμετέχουν ισότιμα, συμβάλλοντας με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους στην εκπαιδευτική διαδικασία και στη διαμόρφωση της κοινότητας και της κουλτούρας του σχολικού πλαισίου. Μέσα από τη διαδικασία της εργοθεραπευτικής εκτίμησης, ποια χαρακτηριστικά των παιδιών αναδεικνύονται;
Στην παρούσα ανακοίνωση περιγράφονται οι δύο αξιολογητικές προσεγγίσεις που ακολουθούνται κυρίως στην παιδιατρική εργοθεραπεία: η «bottom-up» και η «top-down». Αναλύεται ποια από τις δύο φαίνεται να κυριαρχεί στην καθημερινή επαγγελματική πρακτική και πως αποτυπώνεται αυτό στην επιλογή των αξιολογητικών εργαλείων. Έμφαση δίδεται στο είδος των πληροφοριών που αντλούνται μέσα από κάθε αξιολογητική προσέγγιση. Επίσης, διερευνάται κατά πόσο οι συγκεκριμένες πληροφορίες συμβάλλουν ή όχι στη βελτίωση της συμμετοχής του παιδιού στο σχολικό πλαίσιο.

• Η παιδιατρική Εργοθεραπεία στην κοινότητα: Υδροθεραπευτική παρέμβαση στον αυτισμό. Κατερίνα Σουρβίνου, Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια, Υδροθεραπεύτρια
Είναι γνωστό ότι, η υδροθεραπευτική παρέμβαση συμβάλει στην αποδοχή και στην ένταξη των παιδιών με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, στο κοινωνικό σύνολο. Οι εργοθεραπευτές επιλέγουν τις πρακτικές που θα εφαρμόσουν βάσει της αποδεδειγμένης αποτελεσματικότητας τους, είτε επιστημονικά είτε κλινικά. Ωστόσο ο χώρος διεξαγωγής της παρέμβασης, έχει καταλυτικό ρόλο στην ενημέρωση, αποδοχή και τελικά ενσωμάτωση των παιδιών με ΔΑΦ στην κοινότητα, καθώς οι προκλήσεις, τα εμπόδια και οι περιορισμοί που αντιμετωπίζουν τα παιδιά με ΔΑΦ, στην καθημερινότητα τους, οφείλονται τόσο στην έλλειψη ενημέρωσης των δημόσιων υπηρεσιών αλλά και στην απουσία θεραπευτικών παρεμβάσεων στην κοινότητα. Είναι δικαίωμα όλων των παιδιών η συμμετοχή στην εκπαίδευση, στην ψυχαγωγία, την υγεία αλλά και την άθληση. Η υδροθεραπευτική παρέμβαση Aqua Active therapy, απαρτίζεται από ένα σύνολο αποτελεσματικών παρεμβάσεων για την εφαρμογή τους στα παιδιά με ΔΑΦ. Διεξάγεται σε ένα δημόσιο κολυμβητήριο και στοχεύει αφενός στην ενημέρωση της κοινότητας (γονείς, παιδιά, γυμναστές, ευρύ κοινό), και αφετέρου στη μείωση των περιορισμών αλλά και τη

τροποποίηση του περιβάλλοντος (εκπαίδευση γυμναστών, χρήση οπτικού προγράμματος κ.α), ώστε τα παιδιά με ΔΑΦ να μπορούν να συμμετέχουν ενεργά και ισότιμα σε εκπαιδευτικές και αθλητικές δραστηριότητες ως νόμιμο δικαίωμα τους.

• Fabric Republic: το δικαίωμα της απασχόλησης μέσα στην αναδυόμενη κοινωνική οικονομία (online Skype). Ηλίας-Μιχαήλ Ραφαήλ, Σύμβουλος/Ψυχολόγος (ΕΚΠΑ, BA Psychology), εκπαιδευτής Ενηλίκων (ΕΑΠ, Med Adult Education), Διευθυντής Εκπαίδευσης στην ΑμΚΕ Ίασις, Project Manager σε εθνικά & ευρωπαϊκά προγράμματα κατάρτισης & συμβουλευτικής.

about us

Exploring the transformation in Occupational identity Συντονίστρια: Μαρία Κουλουμπή, Eργοθεραπεύτρια, MSc, Λέκτορας Εφαρμογών Τμήματος Εργοθεραπείας, Σχολή Επιστημών Υγείας & Πρόνοιας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

• Εργοθεραπεία: ένας κρίκος του Κοινωνικού μοντέλου κατανόησης της αναπηρίας. Παναγιώτης Μπαρμπαγιάννης, Εργοθεραπευτής, Εμψύχωση Παιδαγωγικής Θεάτρου & Θεατρικού παιχνιδιού
Η εργοθεραπεία αποτελεί έναν επιστημονικό κλάδο που αναπτύσσεται και μεταβάλλεται διαρκώς και πάντα σε συνάρτηση με τα παγκόσμια ιατρικά και κοινωνικά δεδομένα. Κατά πόσο όμως, αυτή η επιστημονικότητα μπορεί να είναι αλάνθαστη; Όροι όπως έργο, θεραπεία, εμψύχωση και μέσα υλοποίησης είναι δεδομένα που απασχολούν όλους τους επαγγελματίες υγείας καθώς αποτελούν τέσσερις πολύ βασικούς τομείς αξιολόγησης και παρέμβασης. Η ενασχόληση με αυτούς, ωστόσο, αν και αναπόσπαστο κομμάτι ενός επαγγέλματος εξαρτώνται από το κοινωνικοπολιτισμικά προσδιορισμένο περιβάλλον που ζουν και εργάζονται τόσο ο πομπός όσο και ο δέκτης μίας θεραπευτικής συνεδρίας. Το κοινωνικό μοντέλο της αναπηρίας εισάγει μία οπτική όπου η διαφορετικότητα ορίζεται ως ατομικότητα και η αναπηρία αναγνωρίζεται ως ενα κοινωνικό κατασκεύασμα.

• Η προσφορά των συλλογικών Έργων (Collective Occupation) στη κοινωνική ένταξη(video). Dr Sarah Kantartzi, Senior Lecturer in the Occupational Therapy & Arts Therapies Division, Queen Margaret University
Παραδοσιακά η εργοθεραπεία στην Ελλάδα έχει δουλέψει με άτομα σε εξατομικεύμενη βάση. Βέβαια, αυτό είναι σύμφωνα με το ιατρικό μοντέλο της υγείας, αλλά και με την ατομικιστική φύση της εργοθεραπείας όπως αυτή έχει αναπτυχθεί στις Αγγλόφωνες χώρες της Δύσης. Η κοινωνική ένταξη, όμως, δεν αφορά μόνο (ή καθόλου) τις δεξιότητες του

ατόμου και οι ικανότητες του να ενταχθεί σε αυτό που κάνουν οι πολλοί. Αντίθετα, έχει σχέση με τη καθημερινότητα όλων μας, με αυτό που κάνουμε μαζί.
Μετά από μια σύντομη αναφορά στη φύση της κοινωνικής ένταξης, αυτή τη παρουσίαση θα εστιάζει στα συλλογικά έργα (collective occupation) και την δύναμη τους για αλλαγή στο τρόπο που ζούμε μαζί στις κοινότητες και στις πόλεις μας. Τα συλλογικά έργα είναι σημαντικό εργαλείο στην πρακτική μας όταν αυτή αναπτύσσεται με μια κριτική αντίληψη των κοινωνικών παραγόντων που καθορίζουν τις πιθανότητες για έργα όλων μας και την ανάγκη για πρακτική που μπορεί να συμβάλλει στον μετασχηματισμό (transformation) της κοινωνίας.

• Αποδοχή στη διαφορετικότητα των ανθρώπων: το όραμα μιας κοινωνικής Εργοθεραπείας. Ευτυχία Καλιμανά, Εργοθεραπεύτρια, MSc, Κέντρο Ημέρας Ίασις
Αφετηρία της ομιλίας αποτελεί μία συνοπτική αναφορά στα ισχύοντα διεθνή πρωτόκολλα περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πως συνδέονται με τον οργανικό ρόλο της Εργοθεραπείας τόσο σε διεθνές όσο και εγχώριο σκηνικό. Επιχειρώντας μία ιστορική ανασκόπηση της Εργοθεραπείας, διαπιστώνεται μία βαθμιαία μεταβολή και δυναμική εξέλιξη του πεδίου δράσης, πέρα από μία επαγγελματική πρακτική αποκατάστασης ατόμων με σωματικές διαταραχές/ανάγκες σε μία εφαρμοσμένη επιστήμη άρρηκτα συνδεδεμένη με την ‘επί τω βέλτιστω’ λειτουργικότητα του ανθρώπου.
Εν συνεχεία, θα παρουσιαστεί μία νέα προοπτική γύρω από τη κοινωνικο/πολιτική διάσταση του ανθρώπου καθώς και του εγγενούς δικαιώματός τους στην εμπλοκή του στο έργο, αναδύοντας το ρόλο του Εργοθεραπευτή ως καταλυτικό. Πέρα από το παραδοσιακό ρόλο του Εργοθεραπευτή, εισάγεται η έννοια του ακτιβισμού κατά την Εργοθεραπευτική πρακτική. Εκδηλώσεις ακτιβισμού διαπνέουν το έργο του Εργοθεραπευτή, ο οποίος καλείται ως ενεργά μετέχω στην έννομη προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, να υπηρετήσει ως υποστηρικτής συστημικής αλλαγής, επηρεάζοντας θεσμούς, πολιτική και ολόκληρους πληθυσμούς.
Ολοκληρώνοντας, εξαίρεται η σπουδαιότητα της Εργοθεραπευτικής Παιδείας στο πλαίσιο συνεχιζόμενης κατάρτισης επενδύοντας σε επαγγελματίες όπου οι αντιληπτικές τους κεραίες και το επαγγελματικό τους ήθος και συνείδηση είναι προσανατολισμένα σε κοινωνίες, όπου εν τη γενέσει τους είναι κοινωνικά και πολιτισμικά πολύχρωμες.

• Localising the Global & Globalising the Local (online Skype). Dr Nick Pollard, Professional Lead for Occupational Therapy, Vocational Rehabilitation and Dietetics, Department of Allied Health Professions, Faculty of Health and Wellbeing, Sheffield Hallam University

Many thanks to Effie for this invitation to talk to Greek occupational therapists. It’s a great pleasure to connect with you. I’ve been given a brief of talking about how occupational therapy is practised in the UK and making some comparisons with the rest of the world, so that there are points for discussion which may lead to a Greek vision of the profession.
It might seem a little odd, given the global reach of the occupational therapy profession, to think about this localised perspective, but I think there are some sound reasons for developing a conscious position which embraces the concepts of occupation, meaning and purpose from which ever cultures you own a part of.
From the UK perspective, one of the important influences on the development of occupational therapy might be the 19th century romantic arts and craft movement which led to Christian socialism and a kind of social movement for the improvement of the conditions of poor people. It was this which led to the establishment of Toynbee House, which was the model for Hulme House and the Chicago settlement movement from which American approaches to social work and occupational therapy claim their roots. But a more important development was the post war welfare settlement with the people in the UK, the establishment of a national health service through which treatment would be free at the point of delivery, and the growth of a range of clinical professions to populate that service. Given that many people had directly experienced the trauma of conflict (although Britain was not invaded, the second world war left a strong cultural memory in the decades after the war), and many people had long term conditions for which lengthy hospital stays were part of the treatment, occupational therapy was an important part of that new service.
The scale of the National Health Service dominates UK politics. It is one of the world’s largest employers, the fifth biggest (Nuffield 2017). Such an organisation consumes large amounts of public money, but to the people of the UK it is almost the national religion (Lawson, 1992). This means that the majority of the 35,000 UK occupational therapists are working within the NHS, whereas in other countries people may work for a much wider range of employers. There is in fact a wide variation between the different local needs and solutions offered by NHS services, so it is not quite the monolithic institution it may at first seem.
Sheffield Hallam University students, for example, have until recently been commissioned to a fixed number of places by local services, although graduates have always worked in social services, some of the new private providers for forensic or learning disabilities services or even the charity sector. We offer students four placements, which include an acute or general medical post in a physical environment, a mental health, and a community setting, as well as a third sector placement where there is no ‘occupational therapy’. Most students will apply to the NHS for their first post, where often new graduates are put into a rota system of six monthly rotations through different clinical experiences.

The cost of running a state run service which is attempting to manage the needs of a demographic profile towards ageing and more complex patients through a post war baby boom which will continue through the next 40 years has been documented as a chief government concern in many countries. In the UK there have been successive years of cost pressures, particularly during winter. Cuts in finance mean that there are fewer staff, fewer beds and other facilities in which to manage people who might have been kept in hospital to assess their needs. One controversy which frequently arises in both physical and mental health acute care has been a tendency to discharge people on the grounds they are medically fit. The concern is to move people through the system as soon as possible in order to manage budgets. Occupational therapists and other professionals are challenging this in order to get people properly assessed but have little real power.
In mental health occupational therapists have often been working within teams providing behaviourial therapies rather than the group work of more traditional occupational therapy practice. However you are more likely to find arts and craft based work or cooking groups in forensic units and places for people with learning difficulties but in community settings there may hardly be anything like this at all. These changes suggest that services are becoming more reductive in approach, driven by costs and pressures such as risk management. It can be difficult to establish occupation based approaches, or to develop the space and time to innovate practice or simply reassert the value of some traditional occupational therapy. Therapists may find they have to argue the case for resources, for the time within the caseload allocation for the team to retain their professional function.
It is by no means a universal picture. Sometimes a new role can create a new occupational opportunity. One of these has been the navigation of Personal Independence Payments which are benefits managed with the individual patient (typically someone with a long term disability) around their support needs. Since these benefits can be used to fund therapeutic occupations taking on this responsibility might be ideal for occupational therapists in assertive outreach teams. They might act as a broker to negotiate the purchase of equipment or training, or access to facilities. Sheffield, where I live, has a reputation for outdoor sports and leisure activities, with many parks, designated forest areas and a national park all within easy reach. The majority of its population with mental health and learning difficulties do not have the means to access this occupational wealth, but a good personal independence plan might buy training in climbing, walking with the Ramblers’ Association, or restoring the drystone walls which are typical of the scenery.
The real problem is finding the time to sustain people in these activities. The future of healthcare in the UK is moving towards a public health model. The Five Year Forward View for the NHS suggests that demographic change will produce populations with complex needs, and less provision available to meet it. People will need to learn to look after themselves and to form and keep together the spontaneous community engagements that will have to develop to meet this need. The policy is worrying vague about how this

will happen, and there seems to be a perception that somehow the community will meet the challenge.
But this is doubtful. One of the effects of having an NHS and an effective public service is that when that public service can no longer be supported from taxes, and is no longer there, people have to re-learn the skills of community building to support the responsibilities that the state took from them. More worryingly, this picture suggests that there was a golden age when you could go round to your neighbours and ask for support, or your kindly neighbour would be looking out for you. Higher mobility amongst the population and the effects of the steep rise in house prices have broken up much of this sense of community. And it is doubtful whether it was anything more than a romantic myth.
Occasionally in the UK commentators on mental health have pointed to communities in other parts of the world – the Mediterranean being one of them – where people live in small towns and villages, everyone knows each other, and everyone looks after the person with disabilities or the person with a mental health problem. This is also dangerously romantic. A while ago I was working with a voluntary community project on evaluating their practice. The project was based around gardening, and was located in a part of Sheffield where the population of people with mental illnesses was far higher than average. This was because the large houses in the area had been turned into nursing homes as retiring mental health nurses bought them up at bargain prices, and set them up to take the people coming out of the large asylum which closed in the north of the city. Some of the people I spoke to told me that after a 30 or 40 year career as a long term patient, they had had all kinds of therapy and none of them had ever been any use whatsoever, much of it undermined by the constant changes in the health service so there never was any continuity in their treatment, even where their own health had not affected this. However, gardening, doing stuff at their own pace, gave them a sense of somewhere to go and to be. The project has existed in Sheffield for well over two decades – many like it have been replaced over and over as they lost funding for funding priorities changed.

Εργοθεραπεία σε καινοτόμα περιβάλλοντα Συντονίστρια: Ήβη Κοτσίνη, Εργοθεραπεύτρια, MSc, Κέντρο Ημέρας Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε

• ‘Από το προσφυγικό καμπ στην ένταξη στην κοινότητα’ Αναστοχασμός από τη μέχρι τώρα εργοθεραπευτική πρακτική. Θεόδωρος Μπογέας, Εργοθεραπευτής, MSc, Human Rights 360, Μητροπολιτικό Κολλέγιο, Μουσείο Συναισθημάτων

Η εργοθεραπεία αποτελεί ένα επάγγελμα που δεν έχει ισχυροποιήσει τη συμβολή του στον ανθρωπιστικό/προσφυγικό τομέα, καθώς υπάρχει περιορισμένη βιβλιογραφία που να δικαιολογεί τη συμμετοχή της στους μηχανισμούς παρέμβασης, όπως επίσης και μικρός αριθμός επαγγελματιών που να δραστηριοποιούνται στο συγκεκριμένο τομέα. Οι κοινωνικές ανάγκες και οι ανάγκες των ευάλωτων κοινωνικά ομάδων απαιτούν τον επαναπροσδιορισμό του τρόπου εφαρμογής του σύγχρονου επιστημονικού μας «παραδείγματος» (paradigm) με κοινοτικού τύπου παρεμβάσεις που να στοχεύουν στην ένταξη. Η συγκεκριμένη ομιλία θα παρουσιάσει τη συμμετοχή ενός εργοθεραπευτή σε διεπαγγελματικές ομάδες με δράσεις αρχικά σε μια ομάδα παιδικής προστασίας σε προσφυγικά καμπ και στη συνέχεια σε ένα πρόγραμμα κοινωνικής ένταξης προσφύγων.

• Εργοθεραπεία στην ύπαιθρο: Προκλήσεις στην εργοθεραπευτική πρακτική. Μαρία Κατσαμάγκου, Κέντρο Έργου Λόγου Μάθησης «Παιδί και Λόγος», ΚΑΠΗ Δήμου Χαλκιδαίων
Πόσο διαφορετική είναι τελικά η εργοθεραπευτική πρακτική στην ύπαιθρο σε σχέση με τα αστικά κέντρα; με ποιες προκλήσεις έρχεται αντιμέτωπος στην καθημερινή πρακτική ο εργοθεραπευτής; Στην παρουσίαση αυτή γίνεται μία προσπάθεια να απαντηθούν τα παραπάνω ερωτήματα και παρουσιάζεται η εμπειρία των εργοθεραπευτών που εργάζονται στην επαρχία, οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν ώστε να παρέχουν υπηρεσίες υψηλού επιπέδου και δράσεις με στόχο την προώθηση του επαγγέλματος στην τοπική κοινωνία.

• Εργοθεραπεία από το κέντρο της Αθήνας έως το περιθώριο μιας καταστροφής: Δύο πιλοτικές παρεμβάσεις. Κατερίνα Βένερη, Εργοθεραπεύτρια, ΜSc. (Paeds.), Κέντρο Παιδοψυχικής Υγιεινής της 1ης Δ.Υ.ΠΕ. Αθήνας
Το Νοέμβριο του 2017 και για μία εβδομάδα, το Κέντρο Παιδοψυχικής Υγιεινής (ΚΠΨΥ) της 1ης ΔΥΠΕ Αθήνας γιόρτασε τα 50 χρόνια λειτουργίας του. Με αφετηρία τις ημερίδες και τα σεμινάρια που έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων, ορισμένοι επαγγελματίες ψυχικής υγείας ζήτησαν να συνεχιστεί η εκπαιδευτική διαδικασία.
Τον Μάїο και τον Ιούνιο του 2018, πραγματοποιήθηκαν ομαδικές εποπτικές συναντήσεις επαγγελματιών σε ΜΚΟ, με πιλοτικό χαρακτήρα. Οι συμμετέχοντες εργάζονται με πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο, και είναι διερμηνείς, κοινωνικοί λειτουργοί και ψυχολόγοι. Δημιουργήθηκαν 4 ομάδες, οι 3 εκ των οποίων είχαν συντονιστές κοινωνικούς λειτουργούς/ψυχολόγους και η 1 από αυτές συντονιζόταν από εργοθεραπεύτρια με έμφαση στο διαπολιτισμικό χαρακτήρα της παρέμβασης στην κοινότητα, στα έργα των εξυπηρετούμενων και των επαγγελματιών, αλλά και στους ρόλους τους. Πραγματοποιήθηκαν 1 αρχική συνάντηση με όλους τους ενδιαφερόμενους και 3 επιμέρους

σε κάθε ομάδα. Οι συμμετέχοντες ζήτησαν την επανέναρξη των συναντήσεων τον Σεπτέμβριο του 2018 και αυτή τη στιγμή λαμβάνει χώρα ο προγραμματισμός των ομάδων.
Στις καταστροφικές πυρκαγιές του Ιουλίου του 2018, η διεπιστημονική ομάδα του ΚΠΨΥ διέθεσε εθελοντικά επαγγελματίες όλων των ειδικοτήτων με σκοπό την παροχή βοήθειας στην αντιμετώπιση της κρίσης. Δραστηριοποιηθήκαμε στο Δήμο Μαραθώνος-Νέας Μάκρης, αξιοποιώντας τον χώρο ενός δημοτικού σχολείου. Υπήρχε προηγούμενη εμπειρία από άλλες φυσικές καταστροφές (πυρκαγιές 2007, σεισμός 1999). Οι εργοθεραπεύτριες συμμετείχαν ενεργοποιώντας τα παιδιά τις πρωινές ώρες με δραστηριότητες ομαδικού παιγνιδιού και αθλοπαιδιές, υποστηρίζοντας αυτά τα παιδιά πριν ή και κατά την έναρξη του τραύματος, αλλά εμμέσως και τους φροντιστές τους, οι οποίοι καλούνταν να επαναπροσδιορίσουν τα έργα και τους ρόλους της οικογένειας. Ήδη από το καλοκαίρι αλλά και περισσότερο με την έναρξη του φθινοπώρου, δεχόμαστε τηλεφωνικές παραπομπές για οικογένειες με κύρια κατοικία στο κέντρο της Αθήνας. Προγραμματίζεται η οργάνωση πιθανών παρεμβάσεων ανάλογα με τα αιτήματα των πληγέντων στο Δήμο Μαραθώνα-Νέας Μάκρης.
Από τις 2 αυτές περιπτώσεις, προκύπτουν ερωτήματα και κάποια πρώτα συμπεράσματα για το ρόλο της Εργοθεραπείας στην κοινότητα, με ποικίλους πληθυσμούς και ηλικίες. Έχουμε λόγο στην υποστήριξη των ανθρώπων, όχι μόνο θεραπευτικά όπως πολύ καλά ξέρουμε να κάνουμε, αλλά και κοινωνικά; Πόσο διακριτός είναι ο ρόλος μας και πόσο χρήσιμος; Έχουμε την αντοχή να ενσωματώνουμε πολλαπλές συνιστώσες του αντικειμένου μας και να εξελίσσουμε το έργο μας και τον εαυτό μας ως θεραπευτές και κοινωνικά όντα;